Ứng dụng AI cho phòng kế toán đang thay đổi nhanh hơn rất nhiều so với dự đoán của đa số người. Vậy mà không ít bạn sinh viên ngành kế toán vẫn nghĩ AI chỉ là việc của dân công nghệ. Đội ngũ chúng tôi gặp khá nhiều bạn trẻ mỗi năm, và câu hỏi họ đặt ra gần như giống nhau: nên bắt đầu từ đâu?
Câu trả lời của chúng tôi khá đơn giản. Hãy bắt đầu sớm, ngay khi bạn còn ngồi trên ghế nhà trường. Bạn không cần đợi tốt nghiệp rồi mới học. Làm quen càng sớm, bạn càng có nhiều thời gian thử sai mà không phải chịu áp lực của công việc thật.
Có một điều cần làm rõ ngay từ đầu. AI không đến để thay thế hoàn toàn nghề kế toán. Điều đáng quan tâm hơn là những bạn biết phối hợp với công cụ thông minh thường được tuyển dụng nhanh hơn. Họ cũng tiến bộ nhanh hơn trong công việc. Ngược lại, người quen làm mọi thứ thủ công sẽ phải mất nhiều thời gian để theo kịp mặt bằng chung.
Vì sao sinh viên kế toán cần hiểu AI ngay từ bây giờ?
Hãy thử nhìn lại những việc từng chiếm phần lớn thời gian của một kế toán viên mới ra trường. Đó là nhập liệu, đối soát và lập báo cáo theo mẫu có sẵn. Phần lớn những việc này hiện đã được máy móc đảm nhận khá nhiều. Nghe qua thì có vẻ đáng lo, nhưng thực ra đây cũng là một cơ hội. Khi các việc lặp đi lặp lại được tự động hóa, bạn có thêm thời gian cho những việc có giá trị cao hơn.
Đội ngũ chúng tôi thường thấy những kế toán được đánh giá cao nhờ khả năng diễn giải số liệu. Họ đưa ra nhận định, tư vấn cho ban lãnh đạo và trình bày vấn đề sao cho bộ phận kinh doanh hay nhân sự cùng hiểu. Kỹ năng này AI chưa thể làm thay bạn. Muốn có nó cần thời gian rèn luyện, vì vậy bắt đầu sớm chính là lợi thế lớn nhất của bạn.
Những kỹ năng AI nền tảng bạn nên xây dựng
Khi tư vấn cho các bạn đang học ngành kế toán, chúng tôi thường nhắc đến ba nhóm kỹ năng. Bạn không cần trở thành lập trình viên. Chỉ cần làm chủ vài công cụ quen thuộc là đã đủ tạo ra khác biệt rõ rệt.
Nhóm đầu tiên là làm việc với bảng tính có tích hợp AI. Các tính năng như Excel Copilot hay AI trong Google Sheets có thể giúp bạn viết công thức, phân tích dữ liệu và tạo biểu đồ nhanh hơn nhiều. Không ít công ty đưa những công cụ này vào sử dụng ngay từ ngày nhân viên mới đi làm. Vì vậy, quen tay từ sớm sẽ giúp bạn bớt bỡ ngỡ khi bước vào nghề.
Nhóm thứ hai là chuẩn bị dữ liệu. AI chỉ cho kết quả tốt khi đầu vào sạch sẽ và có cấu trúc rõ ràng. Việc sắp xếp, định dạng và làm sạch dữ liệu không đòi hỏi bạn phải biết viết code. Thực chất, đây là thói quen làm việc cẩn thận với số liệu, và thói quen ấy hình thành dần qua từng bài tập nhỏ. Bạn có thể bắt đầu bằng ba việc đơn giản sau:
- Kiểm tra các cột và định dạng ngày tháng trước khi đưa dữ liệu vào công cụ.
- Loại bỏ dòng trùng lặp cùng những ô trống không rõ nguồn gốc.
- Ghi chú lại nguồn dữ liệu để dễ truy vết khi xuất hiện sai lệch.
Nhóm thứ ba là kiểm tra lại kết quả. Đừng tin hoàn toàn vào đầu ra của công cụ. Đội ngũ chúng tôi từng gặp một bảng tổng hợp do AI tạo ra bị lệch vài con số. Nguyên nhân nằm ở chỗ dữ liệu đầu vào thiếu mất một dòng, và lúc đầu không ai để ý. Trách nhiệm về số liệu cuối cùng vẫn thuộc về người kế toán, không thuộc về phần mềm.
Nghe thì đơn giản, nhưng khi bước vào môi trường công ty thật, nhiều bạn mới ra trường vẫn lúng túng. Lý do thường nằm ở chỗ các bạn chưa từng làm việc với dữ liệu thực tế. Bài tập trên lớp thường đã được làm sạch sẵn, còn số liệu ngoài đời thì lộn xộn hơn nhiều.
Cách luyện tập ngay khi còn đi học
Một cách học mà chúng tôi thấy hiệu quả là làm bài tập kế toán với sự hỗ trợ của AI, sau đó tự làm lại bằng phương pháp thủ công để so sánh. Khi hai kết quả khớp nhau, bạn hiểu sâu bản chất của bài toán. Khi chúng lệch nhau, bạn biết cần kiểm tra ở đâu. Chính quá trình dò tìm đó mới là phần học có giá trị nhất.
Bạn cũng nên tìm cơ hội thực tập ở nơi đã đưa công cụ AI vào công việc kế toán. Một đội ngũ kế toán nhỏ mà chúng tôi từng đồng hành đã cho sinh viên thực tập tham gia đối soát công nợ bằng công cụ AI, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của kế toán trưởng. Sau vài tuần, các bạn không chỉ quen thao tác mà còn hiểu vì sao từng bước phải kiểm tra lại. Trải nghiệm trong môi trường thật thường đọng lại lâu hơn nhiều so với việc đọc giáo trình.
Ngoài ra, bạn nên theo dõi các công nghệ ứng dụng tốt nhất dành cho sinh viên để cập nhật những công cụ mới phù hợp với việc học. Tuy nhiên, bạn chỉ nên chọn một vài công cụ rồi dùng thật đều tay. Thử hết mọi thứ mà không làm chủ được cái nào thì cũng chẳng giúp ích được bao nhiêu.
Nếu muốn nền tảng học tập vững hơn, bạn có thể tham khảo các trung tâm đào tạo uy tín để chọn khóa học phù hợp với mục tiêu và điều kiện của mình. Trước khi đăng ký, hãy hỏi rõ chương trình có thực hành trên dữ liệu thật hay không. Đó thường là yếu tố quyết định khóa học có thực sự hữu ích hay không.
Tiếp theo, bạn có thể xem thêm bài học thực hành về AI trong chăm sóc khách hàng. Dù không thuộc lĩnh vực kế toán, bài viết ấy chia sẻ cách đội ngũ kiểm tra và tinh chỉnh công cụ AI sau mỗi lần triển khai. Tư duy đó cũng áp dụng được cho việc học kế toán của bạn.
Kết luận: đồng hành cùng AI thay vì cạnh tranh với AI
Cơ hội nghề nghiệp của sinh viên kế toán không hề thu hẹp vì AI. Điều đang thay đổi là hình dạng của công việc. Những người làm tốt vai trò tư vấn, diễn giải số liệu và đưa ra nhận định thường có vị thế vững vàng hơn người chỉ làm nhập liệu. Vì thế, chuẩn bị kỹ năng ngay từ khi còn đi học là một khoản đầu tư đáng giá.
Bạn không cần biết hết mọi thứ ngay lúc này. Hãy bắt đầu từ một công cụ, luyện tập đều đặn mỗi tuần và đừng ngại kiểm tra lại kết quả. Đó cũng là lời khuyên mà đội ngũ chúng tôi vẫn dành cho các bạn trẻ mỗi khi họ tìm đến để hỏi đường.
