Xây dựng thói quen tự học không phải chuyện một sớm một chiều. Nhiều bạn sinh viên ra khỏi giảng đường lúc năm giờ chiều, về phòng trọ, mở sách ra, ngồi được mười lăm phút rồi bỏ cuộc. Chúng tôi từng nghe không ít bạn kể lại đúng cảnh này. Nhiều bạn nghĩ do mình lười, nhưng phần lớn chỉ vì chưa có ai chỉ cách bắt đầu đúng chỗ.
Vì Sao Chỉ Học Trên Lớp Là Chưa Đủ Đối Với Sinh Viên
Một môn học ở đại học thường chỉ có 30 đến 45 tiết trên lớp cho cả học kỳ. Nói dễ hiểu, đó là khoảng mười mấy buổi học, mỗi buổi vài tiếng. Giảng viên chỉ đủ thời gian dựng khung kiến thức chính, không thể đi sâu từng chi tiết cho tất cả sinh viên trong một lớp đông. Phần còn lại, sinh viên phải tự đọc, tự tra cứu thêm mới nắm chắc được.
Có những chỗ trên lớp bạn gật đầu cho qua vì ngại hỏi lại. Đến lúc làm bài hoặc thi mới lộ ra là chưa hiểu thật sự. Tự học lúc này đóng vai trò như một lượt rà soát lại. Chỗ nào hổng thì lấp ngay, không đợi dồn đến sát ngày thi. Chúng tôi từng gặp nhiều bạn để dồn cả học kỳ mới ôn, đến lúc ngồi vào bàn mới hoảng vì lượng kiến thức dồn lại quá lớn so với sức đọc trong vài ngày.
Đi Học Đầy Đủ Vẫn Chưa Chắc Đã Đủ
Một sai lầm khác chúng tôi hay gặp là nhiều bạn nghĩ đi học đầy đủ trên lớp đã là đủ, không cần tự học thêm gì nữa. Cách nghĩ này ổn với vài môn học thuộc lòng đơn giản. Nhưng với môn cần tư duy, cần thực hành nhiều lần, chỉ nghe giảng một lượt là chưa đủ để nhớ lâu. Nhiều bạn nhận ra điều này ngay trước kỳ thi, khi mọi thứ đã hơi muộn để ôn lại từ đầu.
Ra trường đi làm, sẽ không còn ai đứng lớp chỉ bài cho bạn nữa. Công việc thay đổi liên tục, công cụ mới xuất hiện đều đặn. Ai giữ được thói quen tự học sẽ thích nghi nhanh hơn hẳn những bạn quen chờ người khác chỉ việc. Một số bạn sinh viên tranh thủ tự học thêm về bán hàng online. Có bạn kiếm được thu nhập đều đặn ngay từ năm ba, năm tư. Đến khi việc kinh doanh ổn định, nhiều bạn tìm hiểu thêm dịch vụ thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp. Có một trang bán hàng đàng hoàng, khách nhìn vào sẽ tin tưởng hơn hẳn. Thay vì chỉ bán qua vài dòng trạng thái trên mạng xã hội, gian hàng riêng giúp việc kinh doanh trông chuyên nghiệp hơn nhiều.
Những Rào Cản Khiến Sinh Viên Khó Duy Trì Tự Học
Không phải ai cũng duy trì được việc tự học quá một tuần. Chúng tôi thấy ba lý do lặp đi lặp lại nhiều nhất ở sinh viên mới bắt đầu.
- Không có kế hoạch cụ thể: Ngồi vào bàn mà không biết học gì trước, học gì sau. Mở sách ra vài phút rồi gấp lại. Việc trì hoãn gần như chắc chắn xảy ra khi không có mục tiêu rõ ràng cho buổi học.
- Dễ bị cuốn vào điện thoại, mạng xã hội: Định bụng chỉ lướt năm phút. Quay lại thì đã mất một giờ. Đây là rào cản phổ biến nhất chúng tôi từng nghe sinh viên than thở.
- Không biết bắt đầu từ đâu: Khối lượng kiến thức một môn học đôi khi dày cả trăm trang. Nhìn vào đã thấy nản trước khi kịp đọc chữ đầu tiên.
Ba rào cản này thường đi kèm nhau, không tách rời. Một bạn thức khuya ôn bài, mất ngủ, hôm sau lại càng dễ trì hoãn hơn. Vòng lặp cứ thế kéo dài suốt học kỳ nếu không có ai nhắc. Bạn hay tự học vào ban đêm? Có thể tham khảo thêm cách sắp xếp giấc ngủ hợp lý cho sinh viên thức khuya học bài. Giữ sức khỏe ổn định thì mới học lâu dài được, chứ không phải cố thức trắng vài đêm rồi kiệt sức cả tuần sau.
Cách Xây Dựng Thói Quen Tự Học Bền Vững
Đừng đặt mục tiêu kiểu “học giỏi toàn bộ môn này chỉ trong một tuần”. Mục tiêu quá lớn dễ khiến bạn bỏ cuộc ngay ngày thứ hai. Hãy bắt đầu nhỏ: đọc xong một chương, làm ba bài tập, ôn lại một buổi học vừa qua. Mục tiêu nhỏ dễ hoàn thành, và hoàn thành được thì mới có động lực làm tiếp ngày sau.
Có bạn từng kể với chúng tôi, ban đầu chỉ dám đặt mục tiêu hai mươi phút mỗi tối. Sau một tháng kiên trì, bạn ấy tự nâng lên gần một tiếng rưỡi mà không thấy gượng ép. Bí quyết nằm ở chỗ không vội tăng tốc ngay từ đầu, cứ để bản thân quen dần với nhịp học mới.
Chọn Khung Giờ Cố Định, Đừng Chọn Khung Giờ Lý Tưởng Trên Giấy
Não bộ quen với nhịp lặp lại. Cùng một khung giờ mỗi ngày, ngồi vào bàn học sẽ dần trở thành phản xạ, không cần ép buộc quá nhiều. Sai lầm thường gặp là chọn khung giờ nghe có vẻ lý tưởng, ví dụ năm giờ sáng, trong khi bản thân quen ngủ muộn, nên vài hôm đầu cố dậy sớm rồi sau đó bỏ hẳn vì quá mệt.
Cách xử lý đơn giản hơn nhiều người nghĩ: chọn khung giờ mình đang thực sự rảnh và tỉnh táo, dù đó là tám giờ tối hay ngay sau bữa trưa cũng được. Chúng tôi từng theo dõi một nhóm sinh viên năm nhất áp dụng cách này suốt một học kỳ. Sau khoảng ba tuần, nhiều bạn kể lại rằng cứ đến đúng giờ đó là tự nhiên thấy muốn mở sách ra, không còn phải gồng ép bản thân như tuần đầu tiên nữa.
Khi Một Mình Không Đủ, Học Nhóm Sẽ Kéo Bạn Đi Tiếp
Tự học không có nghĩa là học một mình suốt. Có giai đoạn động lực xuống thấp, ngồi vào bàn mà đầu óc trống rỗng. Lúc đó một nhóm bạn cùng học lại hữu ích hơn cả sách vở hay lịch học kín đặc.
Một cựu sinh viên từng chia sẻ với chúng tôi rằng hồi năm hai, nhóm bốn bạn hẹn nhau mỗi tối thứ Ba, thứ Năm ở thư viện. Ai vướng chỗ nào thì hỏi luôn tại chỗ, không để bụng rồi quên mất. Không ai bỏ buổi vì ngại các bạn còn lại chờ. Quy tắc chỉ đơn giản vậy thôi, nhưng giữ được cả nhóm đi hết học kỳ. Về sau nhiều bạn trong nhóm đó ra trường vẫn giữ nếp tự học. Có bạn còn học thêm để kinh doanh riêng. Bạn ấy hay tham khảo thêm kiến thức kinh doanh cần chuẩn bị khi khởi nghiệp nhỏ ngay từ lúc còn ngồi trên giảng đường, không đợi ra trường mới tìm hiểu.
Chỉ Cần Bắt Đầu Tối Nay, Không Cần Đợi Ngày Hoàn Hảo
Thói quen không hình thành từ một quyết tâm lớn duy nhất. Nó hình thành từ những buổi tối lặp đi lặp lại, dù chỉ ba mươi phút mỗi lần. Bạn không cần chờ đầu tuần sau, đầu tháng sau, hay sau kỳ thi này mới bắt đầu tự học nghiêm túc. Tối nay, chọn một khung giờ, một mục tiêu nhỏ, và ngồi vào bàn là đủ.
Có bạn chúng tôi từng gặp kể rằng học được tính kỷ luật y hệt lúc tự lên kế hoạch cho một chuyến đi dài ngày. Kiểu hành trình Hà Giang Loop rèn kỹ năng sống cho sinh viên vậy. Tự lo liệu, tự chịu trách nhiệm cho lịch trình của mình, hóa ra cũng là một dạng luyện tập. Nó giống hệt việc ngồi vào bàn học mỗi tối. Thói quen tự học bền vững đến từ việc lặp lại đều đặn một việc nhỏ, ngày này qua ngày khác.
