Nhiều bạn học sinh, sinh viên hiện nay bán hàng online từ khá sớm, có bạn mở shop nhỏ trên mạng xã hội ngay từ năm hai, năm ba đại học. Bán được hàng là một chuyện, nhưng duy trì và phát triển lại là chuyện khác hẳn. Không ít bạn trẻ thừa nhiệt huyết nhưng thiếu kiến thức kinh doanh, bán hàng và ứng dụng công nghệ nền tảng, dẫn đến loay hoay khi đơn hàng tăng lên hoặc khi cần mở rộng quy mô.
Chúng tôi gặp khá nhiều bạn trong độ tuổi này khi tư vấn định hướng học tập. Điểm chung là các bạn giỏi chốt đơn, giỏi chăm sóc khách trên fanpage, nhưng lại lúng túng khi được hỏi về giá vốn, lợi nhuận thực tế hay cách quản lý dòng tiền mỗi tháng.
Nhiều bạn trẻ bán hàng online từ sớm nhưng thiếu nền tảng
Một bạn sinh viên năm ba mà chúng tôi từng trò chuyện kể rằng bạn ấy bán mỹ phẩm xách tay được gần một năm, doanh thu mỗi tháng cũng kha khá, nhưng khi hỏi lãi thực sau khi trừ phí ship, phí quảng cáo và tiền hàng hỏng thì bạn không trả lời được ngay. Đây là tình huống khá phổ biến: bán được hàng nhưng không biết tính giá vốn, không tách bạch tiền cá nhân với tiền kinh doanh, và không có thói quen ghi chép thu chi rõ ràng.
Thiếu nền tảng này không phải lỗi của các bạn. Ở trường phổ thông và cả đại học, môn học về quản lý tài chính cá nhân hay vận hành kinh doanh nhỏ gần như vắng bóng, trong khi các nền tảng bán hàng thì lại quá dễ tiếp cận, chỉ cần một chiếc điện thoại là có thể livestream bán hàng ngay tối hôm đó. Khoảng cách giữa việc bán được hàng và việc kinh doanh bền vững chính là ở chỗ này.
Những kiến thức kinh doanh cơ bản nên trang bị song song việc học
Theo kinh nghiệm mà đội ngũ chúng tôi tổng hợp được từ các bạn từng tư vấn, có ba mảng kiến thức nên học song song với chương trình chính khóa, thay vì đợi ra trường mới bắt đầu tìm hiểu.
Tài chính cá nhân
Trước khi nói đến kinh doanh, việc hiểu rõ dòng tiền của chính mình là bước đầu tiên. Biết cách phân bổ thu nhập, để dành một khoản dự phòng, và tách riêng quỹ dùng cho việc kinh doanh với quỹ chi tiêu cá nhân sẽ giúp các bạn tránh tình trạng cháy túi khi đơn hàng gặp trục trặc hoặc khi cần nhập thêm hàng gấp.
Kỹ năng bán hàng thực chiến
Bán hàng không chỉ là đăng bài quảng cáo sản phẩm đẹp. Nó còn là cách nói chuyện với khách, cách xử lý khi khách phàn nàn, cách giữ chân khách quay lại mua lần hai. Những kỹ năng này thường phải học qua thực hành, nhưng nếu có nền tảng lý thuyết trước, các bạn sẽ đỡ mất thời gian thử sai.
Ứng dụng công nghệ vào quản lý
Không cần phần mềm phức tạp, chỉ riêng việc dùng một app ghi chép đơn hàng, quản lý tồn kho bằng bảng tính đơn giản, hay dùng app bán hàng online có sẵn tính năng thống kê doanh thu cũng đã giúp việc kinh doanh gọn gàng hơn rất nhiều so với ghi chép bằng tay hoặc nhớ trong đầu.
Nếu đang tìm hiểu sâu hơn về việc lên kế hoạch kinh doanh cho một mô hình cụ thể như quán ăn nhỏ, các bạn có thể tham khảo thêm để hình dung cách xây dựng kế hoạch bài bản ngay từ đầu, dù mô hình kinh doanh sau này của mình có khác đi.
Kiến thức kinh doanh, bán hàng và ứng dụng công nghệ cho người mới bắt đầu
Với các bạn học sinh cấp ba hoặc sinh viên năm nhất, năm hai, việc tìm nguồn học phù hợp quan trọng không kém việc học cái gì. Có bạn chọn tự học qua sách và video hướng dẫn, có bạn chọn tham gia câu lạc bộ khởi nghiệp ở trường, cũng có bạn tìm đến các khóa học ngắn hạn về kỹ năng bán hàng hoặc quản lý tài chính cơ bản.
- Sách và tài liệu miễn phí về quản lý tài chính cá nhân dành cho người mới bắt đầu
- Câu lạc bộ khởi nghiệp, câu lạc bộ kinh doanh trong trường học
- Các khóa học ngắn hạn về kỹ năng bán hàng, chăm sóc khách hàng
- Cộng đồng những người kinh doanh online nhỏ lẻ để học hỏi kinh nghiệm thực tế
Với những bạn đang cân nhắc tích lũy kinh nghiệm bán hàng online bài bản hơn, việc tham khảo chia sẻ từ những người đã đi trước sẽ giúp rút ngắn thời gian mày mò. Ngoài ra, một số bạn muốn phát triển thêm kỹ năng giao tiếp, đặc biệt nếu định hướng kinh doanh có yếu tố quốc tế sau này, có thể quan tâm đến các khóa học tiếng Anh dành cho môi trường doanh nghiệp để chuẩn bị sớm.
Điểm chúng tôi muốn nhấn mạnh ở đây là không có một lộ trình duy nhất đúng cho tất cả mọi người. Có bạn hợp với việc học qua trải nghiệm thực tế, thử bán rồi rút kinh nghiệm dần; có bạn lại hợp với việc học lý thuyết trước, hiểu rõ nguyên lý rồi mới bắt tay vào làm. Quan trọng là chọn được cách học phù hợp với nhịp độ và điều kiện của bản thân.
Một vài lưu ý khi bắt đầu trang bị kiến thức kinh doanh từ khi còn đi học
Đừng nóng vội học quá nhiều thứ cùng lúc. Chúng tôi từng thấy không ít bạn ôm đồm, đăng ký hàng loạt khóa học online về marketing, tài chính, quản trị nhân sự trong khi bản thân còn chưa vững kiến thức nền, kết quả là học đâu quên đó, tốn tiền mà không áp dụng được gì nhiều.
| Giai đoạn | Nên ưu tiên học gì |
|---|---|
| Học sinh cấp ba, mới tìm hiểu | Kiến thức tài chính cá nhân cơ bản, cách đọc hiểu chi phí và lợi nhuận đơn giản |
| Sinh viên năm nhất, năm hai | Kỹ năng bán hàng thực chiến qua trải nghiệm nhỏ, tham gia câu lạc bộ khởi nghiệp |
| Sinh viên năm ba, năm tư chuẩn bị ra trường | Ứng dụng công nghệ vào quản lý bán hàng, xây dựng thói quen ghi chép và phân tích số liệu kinh doanh của chính mình một cách có hệ thống hơn |
Ngoài các khóa học kỹ năng, một số bạn nữ sinh viên còn quan tâm đến việc tự trang bị thêm hiểu biết về các lĩnh vực dịch vụ đang phát triển, chẳng hạn tìm hiểu những điều cần chuẩn bị khi mới kinh doanh spa để mở rộng góc nhìn về ngành dịch vụ làm đẹp, dù chưa chắc sẽ theo đuổi ngay.
Một điều nữa các bạn nên cân nhắc là học đi đôi với thực hành ngay trong lúc còn đi học. Có kiến thức trên giấy mà chưa từng thử áp dụng thì khi ra trường, va vào thực tế vẫn sẽ bỡ ngỡ như chưa học gì. Ngược lại, chỉ có thực hành mà không có nền tảng lý thuyết cũng dễ đi vào lối mòn, lặp lại sai lầm mà không hiểu vì sao.
Kết luận
Trang bị kiến thức kinh doanh, bán hàng và ứng dụng công nghệ từ sớm không có nghĩa là các bạn phải trở thành doanh nhân ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Đó đơn giản là một khoản đầu tư cho tương lai, giúp các bạn tự tin hơn khi đứng trước những quyết định liên quan đến tiền bạc và công việc kinh doanh riêng sau này, dù đó là một cửa hàng nhỏ hay một dự án khởi nghiệp lớn hơn.
Nếu bạn đang tìm hiểu thêm để chuẩn bị hành trang cho riêng mình, đừng ngần ngại tham khảo thêm những chia sẻ thực tế từ người đi trước, thử nghiệm ở quy mô nhỏ trước khi mở rộng, và luôn giữ thói quen học hỏi liên tục trong suốt quá trình này.
