Kỹ năng quản lý thời gian cho sinh viên vừa học vừa làm thêm thường bị xem nhẹ cho đến khi một chuyện không hay xảy ra. Trễ deadline, ngồi gật gù giữa giờ giảng, hay quên luôn một buổi kiểm tra. Đội ngũ chúng tôi từng nghe một bạn năm ba kể rằng bạn làm ca tối ở quán cà phê, hôm sau ngủ quên mất bài kiểm tra giữa kỳ. Nghe thì có vẻ cực đoan, nhưng thật ra đây là tình huống khá quen thuộc với nhiều bạn sinh viên hiện nay.
Bạn cứ xoay vòng giữa giảng đường, ca làm và bài tập nhóm. Có người không còn nhớ nổi lần cuối mình ngủ đủ giấc là khi nào. Bài viết này không bàn lý thuyết chung chung. Chúng tôi sẽ chia sẻ những cách sắp xếp cụ thể mà đã gợi ý cho các bạn gặp đúng tình huống này. Phần lớn các bạn thấy đỡ rối hơn chỉ sau vài tuần áp dụng.
Vì sao vừa học vừa làm thêm lại khó cân bằng?
Nhiều bạn nhận ca làm ngay khi vừa có lịch học kỳ mới. Ít ai dành thời gian đối chiếu xem hai lịch có đè lên nhau ở đâu. Ca phục vụ nhà hàng từ 18h đến 22h nhìn trên giấy thì ổn. Nhưng khi lớp có buổi học nhóm bắt buộc đúng khung giờ đó, bạn buộc phải chọn: bỏ ca, hoặc bỏ buổi học. Dù chọn cách nào cũng để lại hệ quả. Và việc này không xảy ra một lần, mà lặp lại nhiều tuần liền.
Đi làm thêm vốn không có gì xấu. Điều nhiều bạn còn thiếu là khả năng nhìn hai lịch cùng lúc, biết chỗ nào nên nhường và chỗ nào phải giữ chặt. Khi thiếu kỹ năng này, điểm số thường trồi sụt theo số giờ làm trong tuần. Cảm giác chạy theo deadline dần trở thành chuyện thường ngày, và nó bào mòn tinh thần hơn bạn tưởng.
Một sai lầm mà đội ngũ chúng tôi gặp khá thường xuyên là nhận ca theo lời rủ của bạn bè, chưa kịp đối chiếu với thời khoá biểu chính thức. Đến khi phát hiện trùng giờ thi, việc xin đổi ca không phải lúc nào cửa hàng cũng đồng ý ngay. Cách đơn giản hơn là trước khi nhận một ca cố định, bạn chụp lại thời khoá biểu và đối chiếu từng buổi học. Việc này chỉ mất khoảng mười lăm phút, nhưng tiết kiệm được rất nhiều phiền toái về sau.
Khả năng sắp xếp thời gian không tự nhiên mà có. Nó giống kỹ năng sống nói chung, phải được rèn qua những va chạm thực tế. Có bạn kể với chúng tôi rằng chuyến đi Hà Giang hồi năm nhất đã dạy bạn cách lên kế hoạch cho cả một hành trình nhiều ngày, từ tiền bạc đến giờ giấc xuất phát. Theo chính bạn ấy, bài học đó giờ áp dụng được ngay vào việc sắp lịch mỗi tuần. Bạn có thể đọc thêm về cách rèn kỹ năng sống qua một chuyến đi thực tế nếu muốn hiểu rõ hơn.
Khi ca làm thêm ăn vào giờ ôn bài và giấc ngủ
Làm thêm khoảng 20 giờ một tuần, cộng thêm thời gian di chuyển, thì quỹ giờ dành cho ôn bài co lại rất nhanh. Một bạn từng nói với chúng tôi rằng cả tuần bạn chỉ mở sách đúng một buổi tối Chủ nhật, ngay trước hôm nộp bài. Bạn không hề lười. Thời gian trống thật sự chỉ còn lại có chừng ấy.
Cơ thể thường là thứ lên tiếng phản đối đầu tiên. Ca làm về muộn, ngủ không đủ giấc. Sáng hôm sau lên giảng đường, đầu óc như phủ một lớp sương. Bạn cố nghe giảng, nhưng cơn buồn ngủ kéo tới nhanh hơn ý chí. Thiếu ngủ kéo dài không chỉ khiến bạn mệt, mà còn làm giảm khả năng tập trung và ghi nhớ, đúng hai thứ sinh viên cần nhất khi học. Nếu gần như đêm nào bạn cũng thức khuya ôn bài, đây là tín hiệu nên để ý sớm. Bạn có thể tham khảo một số kiến thức cơ bản về giấc ngủ dành cho người hay thức khuya học bài để biết cách bù giấc hợp lý hơn.
Một mẹo nhỏ mà nhiều bạn áp dụng khá hiệu quả là chợp mắt khoảng 20 phút vào buổi chiều, trước giờ đi làm. Giấc ngủ ngắn này giúp đầu óc tỉnh táo hơn suốt ca làm, và không làm xáo trộn giấc ngủ chính buổi tối. Thiếu giờ ôn bài và thiếu ngủ thường đi cùng nhau. Khi bạn sắp xếp lại thời gian từ gốc, phần ngọn cũng nhẹ đi theo. Nếu cuối tuần có một buổi không phải đi làm, đó là lúc hợp lý để gom những bài còn nợ lại.
Cách quản lý thời gian hiệu quả cho sinh viên
Đến đây, có lẽ bạn đang tự hỏi nên bắt đầu từ đâu. Bạn không cần đảo lộn cả thói quen sống trong một ngày. Qua quan sát của đội ngũ chúng tôi, hai thay đổi dưới đây tạo ra khác biệt rõ nhất, đặc biệt với những bạn từng rơi vào cảnh học một nơi, làm một nẻo.
Dựng thời gian biểu nhìn một lần là hiểu
Một thời gian biểu hữu ích không cần đẹp, cũng không cần app xịn. Nó chỉ cần trả lời ba câu hỏi cho mỗi ngày: giờ nào học, giờ nào làm, giờ nào nghỉ. Nhiều bạn bỏ quên vế cuối, xem giờ nghỉ là thứ xa xỉ. Chính chỗ đó khiến kế hoạch sụp đổ rất nhanh.
Với một ngày có ca làm buổi chiều, bạn có thể tham khảo khung sau:
- Buổi sáng: học trên lớp, tranh thủ xem lại bài ngay sau giờ học khi kiến thức còn mới.
- Buổi chiều: đi làm, không mang bài tập theo vì rất khó vừa làm vừa nghĩ về bài.
- Buổi tối: nghỉ khoảng 45 phút trước khi ngồi vào bàn học, đừng ôn bài ngay lúc vừa về tới nhà.
- Trước khi ngủ: dành mười phút viết ra ba việc ưu tiên cho ngày mai.
Giấy hay app đều được, miễn là bạn thật sự mở ra xem mỗi ngày. Có bạn dùng cuốn sổ nhỏ bỏ túi, có bạn thích nhắc lịch trên điện thoại. Công cụ chỉ là phương tiện. Điều quyết định nó có tác dụng hay không là thói quen nhìn lại lịch mỗi sáng.
Sai lầm phổ biến nhất là lập thời gian biểu quá kín, không chừa khoảng đệm nào. Ca làm tan lúc 22h mà lịch lại ghi ngay 22h ôn bài. Thực tế bạn cần thêm nửa tiếng để tắm rửa, ăn nhẹ và lấy lại tinh thần. Hãy chừa khoảng 30 phút đệm quanh mỗi việc lớn, thời gian biểu sẽ dễ bám theo hơn hẳn.
Biết việc nào làm trước, việc nào có thể đợi
Không phải việc nào trong danh sách cũng quan trọng ngang nhau. Khi dồn việc, chúng trông đều cấp bách như nhau. Bài tập nộp trong hai ngày tới nên được ưu tiên hơn một bài mới vừa giao, dù bài mới trông có vẻ khó hơn. Nguyên tắc này rất đơn giản, nhưng khi đầu óc đang rối, bạn dễ quên mất.
Chúng tôi thường gợi ý bạn thử cách này: mỗi tối trước khi ngủ, viết ra đúng ba việc quan trọng nhất phải xong trong ngày mai. Chỉ ba thôi, đừng ghi mười việc. Làm xong ba việc đó trước, những việc còn lại làm được thì tốt, không làm được cũng không phải chuyện lớn.
Một lỗi khác chúng tôi hay thấy là cố làm nhiều việc cùng lúc. Vừa ôn bài vừa nhắn tin đổi ca, vừa họp nhóm vừa lướt điện thoại. Nghe thì tiết kiệm thời gian, nhưng mỗi việc đều dở dang và phải làm lại. Tập trung trọn vẹn cho một việc trong một khoảng ngắn thường nhanh hơn là ôm hết cùng lúc.
Với những bạn vừa học, vừa làm thêm, lại muốn kiếm thêm thu nhập từ một mô hình kinh doanh nhỏ, việc ưu tiên lại càng quan trọng vì quỹ giờ đã eo hẹp. Nếu bạn đang cân nhắc khởi nghiệp song song với việc học, nên tìm hiểu trước những kiến thức kinh doanh cần trang bị trước khi khởi nghiệp nhỏ, và đừng ôm đồm quá sức ngay từ đầu.
Dồn việc đến phút chót hiếm khi vì lười. Phần lớn là vì chưa ai chỉ cho bạn việc nào đáng làm trước. Giờ thì bạn đã có câu trả lời.
Thời gian biểu chỉ thật sự có ý nghĩa khi bạn duy trì đều đặn
Không có cách quản lý thời gian nào đúng cho mọi người, kể cả những gì chúng tôi vừa chia sẻ. Có bạn hợp với việc chia giờ theo khối lớn, có bạn lại cần chia nhỏ từng 45 phút mới tập trung nổi. Cách nào cũng được, miễn là bạn áp dụng đều đặn trong vài tuần đầu. Đừng bỏ cuộc chỉ vì thấy chưa quen. Một ca làm đột xuất làm đổ kế hoạch tuần đầu là chuyện rất bình thường. Hãy xem thời gian biểu như một bản nháp và chỉnh lại mỗi tuần cho sát với thực tế.
Nếu chỉ chọn một việc để bắt đầu ngay hôm nay, đội ngũ chúng tôi nghĩ bạn nên dành mười phút tối nay để ghi hết lịch học và lịch làm của tuần sau vào một chỗ. Khi nhìn thấy cả tuần trên một trang giấy, bạn sẽ tự nhận ra mình nên bớt việc gì và giữ lại điều gì đáng giữ. Suy cho cùng, kỹ năng quản lý thời gian cũng bắt đầu từ một tờ giấy như vậy.
