Nỗi sợ đứng trước đám đông là chuyện rất phổ biến ở sinh viên, nhất là mỗi khi đến mùa bảo vệ đồ án hoặc thuyết trình nhóm. Có bạn học rất giỏi trên giấy, nhưng hễ đứng trước lớp là quên sạch nội dung đã chuẩn bị. Tim đập nhanh, tay run, giọng lạc đi là phản ứng bình thường của cơ thể. Chúng không phải dấu hiệu bạn kém năng lực. Vấn đề là làm sao luyện tập đều đặn, thay vì né tránh mỗi khi có bài thuyết trình.
Bài viết này gợi ý một số phương pháp cụ thể, phù hợp cho sinh viên vốn ngại nói trước đông người. Bạn không cần thay đổi tính cách. Chỉ cần làm theo từng bước nhỏ và kiên trì.
Bắt đầu với nhóm nhỏ rồi mới lên lớp lớn
Nhảy thẳng vào thuyết trình trước cả lớp là quá sức với người mới. Cách hợp lý hơn là tập nói trước hai, ba người bạn thân. Khi đã quen với cảm giác có người nghe, bạn tăng dần lên nhóm năm đến bảy người. Sau đó mới đến buổi thuyết trình chính thức.
Mỗi lần tập, hãy nhờ người nghe góp ý thẳng thắn. Bạn không cần lời khen xã giao. Chỉ cần biết đoạn nào nói lan man, đoạn nào giọng quá nhỏ. Góp ý cụ thể như vậy có giá trị hơn nhiều so với tự tập một mình trước gương.
Ghi âm hoặc quay video phần trình bày của mình
Nghe lại giọng của chính mình lúc đầu sẽ hơi ngượng. Nhưng đây là cách nhanh nhất để nhận ra thói quen chưa tốt. Bạn có thể đang nói lặp từ, nói quá nhanh, hoặc dùng quá nhiều từ đệm như “ừm”, “thì là”. Xem lại video vài lần, bạn sẽ tự sửa được phần lớn lỗi mà không cần ai nhắc.
Chuẩn bị dàn ý rõ ràng thay vì học thuộc lòng
Học thuộc cả bài rất dễ làm bạn khựng lại khi quên một câu. Cách an toàn hơn là nhớ dàn ý theo từng ý lớn, rồi diễn đạt bằng lời của mình. Nếu quên một chi tiết nhỏ, bạn vẫn tiếp tục được vì đã nắm mạch ý chính.
Một dàn ý thường gồm ba phần. Mở đầu nêu vấn đề, thân bài triển khai các luận điểm, và kết luận nhắc lại thông điệp cốt lõi. Viết dàn ý ra giấy rồi đọc lại vài lần trước khi tập nói sẽ giúp bạn tự tin hơn nhiều so với việc chỉ đọc slide.
Kiểm soát hơi thở để giọng nói vững hơn
Khi lo lắng, nhịp thở thường nhanh và nông. Giọng nói vì thế cũng dễ run theo. Trước khi bước lên bục, hãy hít vào chậm bằng mũi, giữ vài giây rồi thở ra từ từ. Lặp lại năm, sáu lần sẽ giúp nhịp tim chậm lại và giọng ổn định hơn khi bắt đầu nói.
Trong lúc nói, nếu hụt hơi, bạn đừng ngại dừng một, hai giây để lấy nhịp. Khoảng lặng ngắn này không kỳ lạ với người nghe. Ngược lại, nó giúp bạn kiểm soát tốc độ nói tốt hơn.
Tư thế cũng ảnh hưởng đến sự tự tin. Đứng thẳng, hai chân mở bằng vai và tay thả lỏng sẽ giúp cơ thể bớt căng. Ánh mắt nên lướt qua vài điểm cố định trong phòng, thay vì nhìn xuống sàn suốt buổi.
Khi quên bài giữa chừng thì xử lý thế nào
Quên bài là nỗi sợ lớn nhất của nhiều bạn. Nhưng người nghe thường không biết chính xác bạn định nói gì. Nếu khựng lại, bạn chỉ cần dừng, nhìn vào dàn ý, rồi nói tiếp từ ý gần nhất. Một câu như “để mình xem lại phần này một chút” hoàn toàn tự nhiên và không làm bạn mất điểm.
Hãy luyện trước cách quay lại mạch bài bằng một câu nối đơn giản, ví dụ “Quay lại vấn đề chính, mình muốn nhấn mạnh…” Khi đã quen, bạn sẽ không còn hoảng khi quên một đoạn. Giữ bình tĩnh trong tình huống đó cũng là một kỹ năng mà người nghe nhận ra.
Tham gia câu lạc bộ hoặc lớp kỹ năng để luyện đều
Tự luyện một mình dễ nản vì thiếu môi trường thực hành. Tham gia câu lạc bộ hùng biện hoặc lớp kỹ năng mềm giúp bạn nói trước người khác thường xuyên hơn. Không khí ở đó cũng thoải mái, vì ai cũng đang học như nhau.
Nếu đang tìm lớp phù hợp ở Thủ Đức, bạn có thể tham khảo các nhóm trung tâm đào tạo ở Thủ Đức nên tham khảo cho sinh viên. Ở khu vực khác, cách chọn cũng tương tự: xem lịch học, số buổi thực hành và cách lớp đánh giá tiến bộ của học viên.
Nếu bạn cũng đang tìm hiểu kiến thức kinh doanh song song với kỹ năng mềm, có một bài đáng xem: sinh viên khởi nghiệp nhờ kiến thức kinh doanh cần học. Kỹ năng thuyết trình cũng rất cần khi bạn gọi vốn hay giới thiệu sản phẩm trước nhà đầu tư.
Chăm sóc bản thân trước ngày thuyết trình quan trọng
Nhiều bạn thức khuya ôn luyện đến sát giờ. Đầu óc vì thế mệt và dễ quên bài hơn. Ngủ đủ giấc đêm trước quan trọng hơn việc luyện thêm một, hai lần cuối. Ăn sáng đầy đủ và tránh đồ ăn vặt kém chất lượng cũng giúp bạn tỉnh táo hơn. Nếu cần một lưu ý nhỏ khi chọn đồ ăn nhẹ, bạn có thể đọc sinh viên kiểm tra gì để mua đồ ăn vặt đóng gói an toàn.
Nếu muốn luyện thêm kỹ năng giao tiếp bằng tiếng Anh, bạn có thể tham khảo ngoaingutinhocthanglong.edu.vn hoặc dace.edu.vn. Đây là hai địa chỉ để bạn so sánh thêm khi chọn lớp phù hợp với lịch học.
Sự tự tin đến từ luyện tập
Không ai sinh ra đã giỏi nói trước đám đông. Người thuyết trình tự tin trên sân khấu cũng từng run rẩy ở lần đầu. Họ chỉ luyện nhiều hơn. Kiên trì tập theo từng bước nhỏ sẽ khiến nỗi sợ giảm dần, từ nhóm bạn thân đến lớp học, rồi đến hội trường lớn.
Đừng đặt mục tiêu hoàn hảo ngay lần đầu. Chỉ cần mỗi lần sau tốt hơn lần trước một chút, đó đã là tiến bộ đáng ghi nhận. Bạn sẽ thấy nỗi sợ nhỏ dần theo số lần đứng lên nói.
